Over MPN

Behandelingen en medicijnen

Behandelingen en Medicijnen

Een MPN is ongeneeslijk, helemaal beter worden kan dus niet. De behandeling is dan ook gericht op het voorkomen van complicaties (gezondheidsrisico’s) en het verlichten van klachten. Met een goede behandeling kun je vaak nog vele jaren leven met MPN en wordt het ook wel als een chronische ziekte gezien. Daarom wordt bij de behandeling aandacht besteed aan jouw kwaliteit van leven: hoe kan deze zoveel mogelijk worden vastgehouden of verbeterd?

De behandeling kan bestaan uit medicijnen en medische behandelingen of een combinatie daarvan. Je arts baseert zich op de richtlijnen, zoals die worden opgesteld en gemonitord door HOVON.

Medicijnen per behandeling

Hieronder worden allerlei medicijnen genoemd en hoe ze werken bij MPN-patiënten. Hoe vaak én wanneer op een dag je ze moet innemen, vertelt de arts. Daarnaast heeft elk doosje van een medicijn een bijsluiter waar veel informatie op te vinden is.

Wil je gelijk de medicatie voor ET, PV of MF weten, kijk dan bij de pagina die jouw type MPN beschrijft, onder het kopje behandeling.

Trombose

Een risico bij MPN is trombose, waarbij een bloedvat (slagader of ader) verstopt raakt door een stolsel van bloedplaatjes (trombocyten). Gevolg is dat er op die plek geen zuurstof meer komt, met als gevolg bijvoorbeeld hartinfarct, herseninfarct, longembolie, of een trombose in een been of ergens anders in het lichaam.

Er zijn middelen die trombose tegengaan, waardoor circulatiestoornissen in de kleine bloedvaten voorkomen kunnen worden bij ET, PV en MF. Dit heet antistollingsmedicatie. Vaak worden deze medicijnen ‘bloedverdunners’ genoemd, ook al verdunnen ze het bloed niet en is hun werking anders. Er zijn twee methodes om het risico op trombose te verkleinen:

  • Tegengaan dat de bloedplaatjes aan elkaar gaan klonteren en zo een propje maken. Hieronder vallen ondermeer acetylsalicylzuur (Aspirine®) en clopidogrel (Plavix®). Vroeger was er ook Ascal®, maar dat is in 2024 uit de handel genomen.
  • Tegengaan dat bloedklontertjes elders in het lichaam een bloedvat verstoppen. Zodra de bloedplaatjes een wond hebben afgedekt, zorgt een eiwit (fibrine) ervoor dat het stolsel stevig wordt. Er is een risico dat er een stukje van dat stolsel losschiet en elders een bloedvat blokkeert. Met medicijnen wordt geprobeerd te voorkomen dat de losgeschoten bloedprop groter wordt, maar ze ruimen de bloedprop niet op. Dat moet het lichaam zelf doen.

De medicijnen die hiervoor gebruikt worden zijn zogenaamde vitamine K antagonisten of directe orale anticoagulentia (DOAC). Bij gebruik van vitamine K antagonisten (bijvoorbeeld fenprocoumon) moet de INR-waarde (bloedstollingstijd) regelmatig gemeten worden. Bij gebruik van DOAC-middelen (bijvoorbeeld Xarelto® en Eliquis®) hoeft dit niet te gebeuren.

Let wel: gebruik van grote dosis vitamine K, bijvoorbeeld via vitaminepreparaten, kan de werking van dit type medicijn verstoren.

Er zijn ook specifieke medicijnen voor acute trombosebehandeling, bijvoorbeeld heparine.

Bij PV wordt hier vaak een behandeling met aderlaten (flebotomie) aan toegevoegd. Zie hieronder bij ‘Andere behandelingen’.

Celwoekering

Als de symptomen en/of klachten van ET, PV of MF te ernstig worden, dan kan gekozen worden voor celgroeiremmende middelen (chemotherapie). Deze stap in de behandeling wordt beschreven bij de pagina met jouw type MPN. Deze geneesmiddelen hebben allemaal tot resultaat dat de hoeveelheid bloedcellen vermindert. De vaak voorgeschreven middelen voor de behandeling van MPN’s zijn, interferon-α (Pegasys®, Besremi®), hydroxycarbamide (Hydrea®) of anagrelide (Xagrid®). Hieronder worden de veelgebruikte celgroeiremmende medicijnen apart beschreven en bij welk type MPN ze worden voorgeschreven.

Interferon-α (merknamen Pegasys® en Besremi®) remt de groei van bloedcellen (rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes). Het bevat het eiwit interferon, dat lichaamseigen is.

Normaal wordt interferon geproduceerd door witte bloedcellen (leukocyten) om virussen en bacteriën aan te vallen en tegelijkertijd remt het dan de celdeling. Vanwege dit laatste kenmerk is extra interferon ook effectief bij de behandeling van MPN.

Interferon-ɑ wordt voorgeschreven bij ET-patiënten indien behandeling tegen trombose niet meer volstaat. En bij PV-patiënten als de behandeling tegen trombose en aderlaten niet meer volstaat.

Interferon-α wordt met een injectiespuit toegediend.

Bijwerkingen: mogelijke bijwerkingen zijn griep, koorts en vermoeidheid. Heel soms komt ook depressiviteit voor. De bijwerkingen worden na verloop van tijd vaak minder. Voor Besremi® is een interactieve app beschikbaar die helpt bij het toedienen en bepalen van de dosering als je een injectiepen meerdere keren moet gebruiken. Deze kun je hier starten.

Hydroxycarbamide (merknaam Hydrea®) remt de groei van bloedcellen (rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes). Dit wordt voorgeschreven bij ET-patiënten indien behandeling voor trombose niet meer voldoende is. Bij PV-patiënten wordt Hydrea® gebruikt wanneer de behandeling van trombose én aderlaten niet meer volstaat. Bij MF-patiënten kan Hydrea® worden gebruikt om de aanmaak van witte bloedcellen of bloedplaatjes te remmen. Hydroxycarbamide kan ook de milt verkleinen, als deze vergroot is.

Hydroxycarbamide wordt als capsule geleverd.

Bijwerkingen: mogelijke bijwerkingen zijn huidproblemen, moeheid, maagklachten en een te laag aantal bloedcellen. Bij langdurig gebruik is er een risico op een bepaald type huidkanker (basaalcelcarcinoom).

Anagrelide (merknaam Xagrid®) remt de groei van de bloedplaatjes (trombocyten). Het wordt gebruikt bij de behandeling van ET, als de behandeling tegen trombose alleen niet meer volstaat. Door de aanmaak van trombocyten te remmen, wordt het aantal bloedplaatjes in het bloed verminderd.

Anagrelide wordt als capsule geleverd.

Bijwerkingen: meest voorkomende bijwerkingen zijn hoofdpijn, diarree en hartkloppingen.

NB. hydroxycarbamide en interferon-ɑ worden beiden gebruikt als behandeling bij MPN, maar met verschillende werking. De langjarige resultaten zijn min of gelijk bij het afremmen van de achteruitgang door MPN.

Word donateur

Steun onze patiëntenorganisatie door donateur te worden.

Versterking immuunsysteem

Er zijn ook geneesmiddelen die hun effect via het immuunsysteem uitoefenen en de aanmaak van cytokines remmen. Cytokines zijn eiwitten die signalen doorgeven aan cellen en de celdeling beïnvloeden. Hierdoor wordt de aanmaak van bloedcellen geremd. Deze zogenoemde immuunmodulerende middelen worden vooral voorgeschreven voor de behandeling van MF. Voorbeelden hiervan zijn thalidomide (Thalomid®) en de nieuwere middelen lenalidomide (Revlimid®) en pomalidomide (Pomalyst®).

Thalidomide kan voor behandeling van myelofibrose worden gebruikt. Het wordt vooral ingezet als er ook sprake is van anemie (bloedarmoede). Dit medicijn kan gecombineerd worden met prednison. De meest voorkomende bijwerkingen zijn slaapproblemen en obstipatie.

Thalidomide had een slechte naam, omdat het in de jaren 1950-1970 gebruikt werd bij zwangere vrouwen als slaapmiddel en middel tegen de ochtendmisselijkheid. Dat was onder de merknaam Softenon®. Het veroorzaakte echter ook misvormingen bij baby’s en gaf een groot schandaal. Het medicijn is wel geschikt voor toepassingen bij kanker, waaronder MF.

Thalidomide wordt geleverd als tablet en als capsule.

Bijwerkingen: ernstige schade aan de ongeboren baby, zenuwschade en slaperigheid.

Lenalidomide is een immuunmodulerend middel. In werking is het gelijk aan thalidomide, maar krachtiger. De dosering kan hierdoor lager zijn dan thalidomide. Dit medicijn kan gecombineerd worden met prednison.

Lenalidomide wordt geleverd als capsule.

Bijwerkingen: vooral verhoogd risico op infectie en bloedingen.

Pomalidomide is een immuunmodulerend middel met dezelfde werking als thalidomide en lenalidomide. Het is de krachtigste van de drie. Hierom is vaak maar een lage dosis nodig.

Pomalidomide wordt geleverd als capsule.

Bijwerkingen: vooral vermoeidheid, verminderd aantal bloedcellen en infecties.

JAK2-remmers

Een groot deel van de MPN-patiënten heeft een JAK2-mutatie in het DNA. Deze mutatie heeft een rol in de signalen bij de woekering in de aanmaak van bloedcellen. JAK2-remmers vallen onder de nieuwste vorm van MPN-medicijnen. Deze zijn nog volop in ontwikkeling.

Op dit moment is ruxolitinib (Jakavi®) de meest gebruikte JAK2-remmer in Nederland voor de behandeling van myelofibrose gerelateerde symptomen. Wanneer ruxolinib onvoldoende werkt of niet goed wordt verdragen, dan is fedratinib (Inrebic®) een mogelijk alternatief.

Ruxolitinib vermindert de signalen om bloedcellen te produceren en remt de verlittekening (fibrose) van het beenmerg. De afname in de productie heeft ook effect op de milt, die kan afnemen in grootte. Naast minder bloedcelproductie is er vaak ook een vermindering van klachten zoals jeuk en vermoeidheid.

Ruxolinitib wordt ook gebruikt bij PV-patiënten of patiënten die hydroxycarbamide slecht verdragen. Tevens is gebleken dat het ernstige jeuk en andere klachten bij MPN kan verminderen. Niet iedere patiënt met een MPN komt in aanmerking voor de behandeling met dit medicijn. Het voorschrijven is afhankelijk van je situatie, informeer eventueel bij je hematoloog hierover.

Ruxolitinib wordt geleverd als tablet.

Bijwerkingen: vermoeidheid door bloedarmoede (minder rode bloedcellen), kans op bloedingen (minder bloedplaatjes) en kans op ontstekingen (minder witte bloedcellen). Daarom wordt bij gebruik van ruxolitinib vaak een gordelroosvaccin voorgeschreven.

Fedratinib remt selectief de eiwitten JAK2 en tyrosinekinase 3 (FLT3) die een rol spelen bij de aanmaak van bloedcellen. Door dit effect worden verschijnselen van de MPN verminderd, zoals vergrote milt en hoog Ht en Hb.

Fedratinib wordt geleverd als capsule.

Bijwerkingen: urineweginfectie, misselijkheid, braken, obstipatie, diarree, spierspasmen, hoofdpijn, vermoeidheid. Vanwege de mogelijke kans op neurologische bijwerkingen bij vitamine B1-tekort moet voor de start van dit medicijn een spiegel daarvan worden bepaald en eventueel worden toegediend. Tevens is regelmatige controle van de thiaminespiegel (vitamine B1) nodig.

Bijwerkingen van medicijnen

Medicijnen kunnen bijwerkingen hebben. In welke mate kan verschillen per persoon. De belangrijkste bijwerkingen staan hierboven bij elk medicijn. De bijsluiter geeft een overzicht van alle bekende bijwerkingen en de mate waarin ze voorkomen (vaak, minder vaak, zelden, heel zelden). Het is belangrijk om je hematoloog te melden als je veel last hebt van bepaalde bijwerkingen. Misschien is er dan een ander medicijn met minder bijwerkingen beschikbaar.

Het kan handig zijn om bijwerkingen (net als klachten voortkomend uit MPN) bij te houden. Hiervoor zijn meerdere apps beschikbaar. Zo kan ook worden gemeten of de klachten na verloop van tijd verminderen.

Als je denkt een bijwerking te ervaren die niet (goed) in de bijsluiter staat vermeld, kun je dit melden bij het instituut LAREB. In deze folder kunt u zien wat LAREB is en hoe u een eventuele melding kunt doen.

Andere behandelingen

Je hematoloog kan medicijnen voorschrijven ter behandeling van je MPN. De belangrijkste medicijnen zijn hierboven beschreven, maar er zijn ook andere behandelingen mogelijk. Deze behandelingen worden met je besproken, het gaat tenslotte om jouw lichaam.

Aderlaten

Bij PV wordt vaak een behandeling met aderlaten (flebotomie) toegevoegd aan de medicijnen tegen trombose. Aderlating lijkt een middeleeuwse behandeling, maar wordt nu uitgevoerd om de hoeveelheid rode bloedcellen te verminderen en daarmee de stroperigheid van het bloed ook te verminderen.

Er wordt er een hoeveelheid bloed afgenomen in het ziekenhuis, 350-500 ml per keer. Hoeveel bloed en hoe vaak een aderlating gebeurt, hangt af van je situatie. Het lichaam zal wel tijd krijgen om te herstellen van het bloedverlies.

Bijwerkingen: verlaagde stroperigheid kan vermindering geven van eventuele vermoeidheid en hoofdpijn.

Beenmergpunctie

Een beenmergpunctie is geen behandeling. Het is een veelgebruikte methode om met zekerheid de diagnose te stellen of iemand een MPN heeft. Bovendien kan zo ook het type MPN en in welke mate de ziekte zich heeft ontwikkeld, worden vastgesteld.

Het beenmerg is de plaats waar de aanmaak van bloedcellen plaatsvindt. Bij een beenmergpunctie worden beenmergcellen uit een beenmergholte gehaald. Dat kan door een beetje ‘vloeibaar’ beenmerg op te zuigen (aspiraat). Of door een pijpje bot met beenmerg weg te nemen (beenmergbiopt). De bepaling ET, PV of MF gebeurt onder andere op basis van de aangetroffen typen en aantallen bloedcellen in het bloed en beenmerg. En ook op basis van aanwezigheid van bindweefselvorming in het beenmerg.

Hoe de beenmergpunctie wordt uitgevoerd, zal je hematoloog uitleggen. Het is belangrijk voor jou om eventuele vragen te stellen, bijvoorbeeld over pijn en nazorg. De hematoloog weet niet wat jij wil vragen.

Vergrote milt

Een vergrote milt kan klachten geven, omdat de milt dan meer ruimte inneemt in de buikholte. De klachten variëren van pijn in de buikholte tot een vol gevoel in de buik. Dit kan een verminderde eetlust geven, omdat de maag weggedrukt wordt. Maar ook kortademigheid, omdat de longen in de knel komen. Een vergrote milt kan voorkomen bij MF als de milt een deel van de taken van het beenmerg overneemt, vanwege de fibrose en bloedcellen gaat aanmaken.

Bij ernstige klachten door een sterk vergrote milt, kan eerst gewacht worden of de medicijnen, bijvoorbeeld hydroxycarbamide en ruxolitinib, de milt doen krimpen. Als dat niet gebeurt, dan kan miltverwijdering (splenectomie) worden overwogen. Dit komt met name voor bij MF. De milt kan geheel of gedeeltelijk verwijderd worden. Dit hangt af van je situatie. Bespreek de operatie met je hematoloog.

Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie is vooralsnog de enige behandeling die MF kan genezen. Stamcellen van een gezonde donor worden gebruikt om het zieke beenmerg van een MF-patiënt te vervangen. Vanwege de kans op complicaties wordt stamceltransplantatie vooralsnog bijna alleen overwogen bij MF-patiënten met een vergevorderd stadium van MF.

Een stamceltransplantatie is altijd maatwerk. Je wilt niet te vroeg transplanteren door de risico’s op ernstige complicaties. Als je echter te lang wacht dan wordt de kans dat de transplantatie tot genezing en goede kwaliteit van leven leidt weer kleiner. Dit is altijd een moeilijke afweging, die arts en patiënt samen moeten maken.De dokter beoordeelt per patiënt welke vorm van transplantatie, welke conditionering (voorbehandeling) en welke nazorg het beste resultaat opleveren. Een stamceltransplantatie is erop gericht om stamcellen te vervangen die zijn vernietigd door de behandeling met een hoge dosis chemotherapie en/of bestralingstherapie (radiotherapie).

Alleen allogene stamceltransplantaties worden toegepast bij MF-patiënten. Bij een dergelijke transplantatie worden stamcellen van een donor ontvangen. Een van de ernstigste complicaties is dat de nieuwe stamcellen je andere, wel gezonde lichaamscellen gaan aanvallen (graft versus host). Dan moet het immuunsysteem onderdrukt worden met zware medicijnen gedurende een langere tijd. Maar het kan helaas ook niet goed gaan.

Kortom, een stamceltransplantatie kan een oplossing zijn voor je MF, maar heeft ook een keerzijde. Het kan heftige afweerreacties tot gevolg hebben en er bestaat tevens een kans op overlijden. Dit is waarom een stamceltransplantatie niet vaak wordt toegepast.

Informatie per medicijn

Acetylsalicylzuur (Aspirine®)

De meeste mensen kennen Aspirine® van het gebruik bij koorts of griep, maar Aspirine® kan voor meer doeleinden gebruikt worden. Aspirine® remt het klonteren van bloedplaatjes, waardoor de vorming van bloedpropjes, ofwel trombose, tegengegaan wordt. In een deel van de gevallen volstaat de behandeling met Aspirine®, eventueel gecombineerd met aderlaten, als behandeling van MPN’s. Het gaat altijd om een relatief lage dosis Aspirine® van 80mg bij de behandeling van MPN’s. Er zijn maar weinig bijwerkingen, waaronder een hoger risico op bloedingen en het sneller krijgen van blauwe plekken.

 

Anagrelide (Xagrid®)

Anagrelide, of Xagrid®, is een celgroeiremmend medicijn. Het verlaagt het aantal bloedplaatjes (trombocyten) doordat het de aanmaak hiervan remt. De meest voorkomende bijwerkingen zijn hoofdpijn, diarree en hartkloppingen.

 

Carbasalaatcalcium (Ascal®)

Ascal® werkt hetzelfde als Aspirine® en Plavix®. Het remt het klonteren van bloedplaatjes, waardoor de vorming van bloedpropjes, ofwel trombose, tegengegaan wordt. Een lage hoeveelheid van 100mg per dag is vaak voldoende. Ascal® is vriendelijker voor de maag dan Aspirine.

 

Hydroxycarbamide (Hydrea®)

Wat is Hydroxycarbamide?
Hydroxycarbamide word vaak gebruikt als behandeling bij MPN’s . Hydroxycarbamide is de werkzame stof, vroeger ook wel bekend onder de naam hydroxyureum. De merknaam is Hydrea®. Hydroxycarbamide valt onder de zogenoemde ‘celgroeiremmende middelen’, omdat het de aanmaak van bloedcellen vermindert. Behandeling kan daarom ook gezien worden als een zeer lichte vorm van chemotherapie. De dosis die wordt voorgeschreven is echter dermate laag, dat veel patiënten het goed verdragen en weinig bijwerkingen hebben.

Wanneer wordt Hydroxycarbamide gebruikt?
Hydroxycarbamide wordt voorgeschreven bij ET- en PV-patiënten indien behandeling met alleen acetylsalicylzuur (Aspirine®) of carbasalaatcalcium (Ascal®), en aderlaten bij PV, niet meer volstaat. Het risico op stolsels en bloedingen moet dan worden ingeperkt door ook het aantal bloedcellen te verlagen. Vaak wordt hydroxycarbamide gecombineerd met Aspirine® of Ascal®.
Bij myelofibrosis kan hydroxycarbamide worden gebruikt als er teveel witte bloedcellen of bloedplaatjes worden aangemaakt. Hydroxycarbamide remt dit, en kan ook de milt verkleinen.

Hoe werkt Hydroxycarbamide?
Hydroxycarbamide vermindert de productie van bloedcellen door de celdeling van stamcellen te vertragen. Stamcellen zijn cellen in het beenmerg die kunnen uitrijpen tot alle bloedcellen; rode, witte en bloedplaatjes. De exacte manier waarop hydroxycarbamide dit effect bewerkstelligt is echter nog niet helemaal bekend, maar algemeen wordt aangenomen dat het de aanmaak van DNA remt.

Hoe neem ik Hydroxycarbamide in, en wat kunnen de bijwerkingen zijn?
Over het algemeen is hydroxycarbamide een zeer goed werkend medicijn dat weinig bijwerkingen geeft. Daarom is het vaak één van de eerste keuzes in de behandeling van MPN bij (oudere) patiënten als celgroeiremmend middel. Hydroxycarbamide komt in capsulevorm en is makkelijk in te nemen.

Mogelijke bijwerkingen zijn huidproblemen, moeheid, maagklachten en een te laag aantal bloedcellen. Een langer termijn risico is het ontwikkelen van een bepaald type huidkanker. Dit gebeurt echter incidenteel, maar men moet de huid wel goed in de gaten houden. Het gaat dan vaak om een zogenaamd basaalcelcarcinoom. Indien dit voorkomt, moet er worden gestopt met hydroxycarbamide en wordt tevens regelmatig nauwkeurige controle geadviseerd door de dermatoloog op verdachte plekjes.

 

Interferon-α (Pegasys®, Besremi®)

Wat is Interferon- ɑ en hoe werkt het?
Interferon-α bevat interferon, dat lichaamseigen is. Normaal wordt Interferon geproduceerd door witte bloedcellen om virussen en bacteriën aan te vallen, en tegelijkertijd remt het dan de celdeling. Vanwege dit laatste kenmerk is Interferon ook effectief bij de behandeling van MPN. Interferon- ɑ is bekend onder de merknamen Pegasys® en Besremi®. Er zijn verschillen tussen deze twee merken. Bij beide middelen is een zogenaamd polyethyleenglycol (PEG) molecuul vastgemaakt aan het Interferon molecuul, waardoor het langer en gelijkmatiger in het bloed aanwezig blijft. Echter, bij Besremi® is dit PEG-molecuul groter dan bij Pegasys®. Patiënten ervaren met Pegasys® en Besremi® doorgaans minder bijwerkingen dan met het oudere PegIntron®.

Wanneer wordt Interferon-ɑ gebruikt?
Interferon-ɑ wordt voorgeschreven bij ET- en PV-patiënten indien behandeling met alleen acetylsalicylzuur (Aspirine®) of carbasalaatcalcium (Ascal®), en aderlaten bij PV, niet meer volstaat. Het risico op stolsels en bloedingen moet dan worden ingeperkt door ook het aantal bloedcellen te verlagen. Vaak wordt Interferon-ɑ gecombineerd met Aspirine® of Ascal®.
Bij Myelofibrose wordt Interferon-ɑ gebruikt als het aantal witte bloedcellen en/of bloedplaatjes te hoog is. Ook kan het jeuk verminderen, en miltvergroting tegengaan.

Interferon-α wordt met een injectiespuit toegediend. Het kan helaas wel forse bijwerkingen hebben, zoals griep, koorts en vermoeidheid. Bijwerkingen worden na verloop van tijd vaak minder. Om de bijwerkingen zoveel mogelijk te voorkomen is het van belang om bij Pegasys® met een lage startdosis van 45mcg en Besremi® met 50-100 mcg, te beginnen. Indien dit niet voldoende blijkt om de bloedwaarden te verlagen, kan de dosis langzaam worden verhoogd zodat het lichaam kan wennen. Er zijn ook patiënten die geen bijwerkingen ervaren.

Voor Besremi is een interactieve app beschikbaar die helpt bij het toedienen en bepalen van de dosering als je een injectiepen meerdere keren moet gebruiken. Deze kun je hier starten.

Ook is er een instructievideo beschikbaar met uitleg over het gebruik van de voorgevulde pen. 

 

Pomalidomide (Pomalyst®)

Pomalidomide is net zoals lenalidomide en thalidomide een immuunmodulerend middel. Dat wil zeggen dat dit medicijn invloed uitoefent op het immuunsysteem. Het remt de aanmaak van cytokines, dat zijn stofjes die signalen doorgeven aan cellen en celdeling kunnen beïnvloeden. Hierdoor wordt de aanmaak van bloedcellen geremd. Pomalidomide kan voor behandeling van myelofibrose worden gebruikt. Het wordt vooral ingezet als er ook sprake is van anemie (bloedarmoede). De meest voorkomende bijwerkingen zijn slaapproblemen en obstipatie.

Ruxolitinib (Jakavi®)

Wat is Ruxolitinib?
Ruxolitinib is het eerste middel dat valt onder de zogenaamde ‘JAK2 remmers’, en is sinds 2013 verkrijgbaar.  Ruxolitinib is de naam van de werkzame stof, en de merknaam is Jakavi®. Ruxolitinib is op dit moment de eerste geregistreerde JAK2 remmer op de Nederlandse markt. Maar er zijn meer van dergelijke middelen in studie, zoals bijvoorbeeld pacritinib en momelotinib.

Wanneer wordt Ruxolitinib gebruikt?
Ruxolitinib kan worden gebruikt voor de behandeling van symptomen die gerelateerd zijn aan een vergrote milt bij Myelofibrose (MF), en voor behandeling van Polycythaemia Vera (PV) patiënten die hydroxycarbamide slecht verdragen. Tevens is gebleken dat het ernstige jeuk kan verminderen. Er lopen nog studies naar de effectiviteit van ruxolitinib bij Essentiële Trombocytopenie (ET). Niet iedere patiënt met een MPN komt in aanmerking voor de behandeling met dit medicijn. Informeer hiervoor uw arts.

Hoe werkt Ruxolitinib?
In de meeste gevallen wordt een MPN veroorzaakt door een mutatie (verandering in het DNA) in het JAK2 gen. Sommige patiënten hebben geen mutatie in het JAK2 gen, maar in het MPL of CALR gen. In alle gevallen leidt het wel tot overactivatie van het JAK2 eiwit. Hierdoor delen de cellen te veel en te snel. Een JAK2 remmer, zoals ruxolitinib, remt JAK2 waardoor de bloedcelproductie verlaagd. Hierdoor worden de bloedwaardes beter, en de milt kleiner. Tevens zorgt ruxolitinib (indirect) voor een vermindering van zogenaamde cytokines, dat zijn stofjes die signalen tussen cellen doorgeven. Een vermindering van cytokines gaat vaak gepaard met een vermindering van klachten zoals jeuk en vermoeidheid.

Ruxolitinib is in tabletvorm verkrijgbaar. De meest voorkomende bijwerking is een tekort aan rode bloedcellen en bloedplaatjes. Hierdoor kunnen bloedingen, blauwe plekken, duizeligheid en hoofdpijn ontstaan. Er kunnen ook klachten ontstaan indien er abrupt wordt gestopt met ruxolitinib. Men kan dit voorkomen door geleidelijk onder goede monitoring van een arts af te bouwen.  Eigenlijk geldt altijd: stop nooit zomaar zelf met het gebruik van een medicijn! Doe dit altijd onder begeleiding van een arts.


Treatment leaflet 'Ruxolitinib' van MPN Voice .

Thalidomide (Thalomid®)

Thalidomide kan voor behandeling van myelofibrose worden gebruikt. Het wordt vooral ingezet als er ook sprake is van anemie (bloedarmoede). Het is een immuunmodulerend middel, dat wil zeggen dat dit medicijn invloed uitoefent op het immuunsysteem. Het remt de aanmaak van cytokines, dat stofjes zijn die signalen doorgeven aan cellen en celdeling kunnen beïnvloeden. Hierdoor wordt de aanmaak van bloedcellen geremd. Dit medicijn kan gecombineerd worden met prednison. De meest voorkomende bijwerkingen zijn slaapproblemen en obstipatie.
De nieuwere immuunmodulerende middelen zijn lenalidomide en pomalidomide. Hiervan is vaak een lagere dosis nodig, en deze middelen kennen andere bijwerkingsprofielen.

Lenalidomide (Revlimid®)

Lenalidomide kan voor behandeling van myelofibrose worden gebruikt. Het wordt vooral ingezet als er ook sprake is van anemie (bloedarmoede). Het is een immuunmodulerend middel, dat wil zeggen dat dit medicijn invloed uitoefent op het immuunsysteem. Het remt de aanmaak van cytokines, dat zijn stofjes die signalen doorgeven aan cellen en celdeling kunnen beïnvloeden. Hierdoor wordt de aanmaak van bloedcellen geremd. Dit medicijn kan gecombineerd worden met prednison. De meest voorkomende bijwerkingen zijn slaapproblemen en obstipatie.

 

Fedratinib (Inrebic®)

Fedratinib is een JAK2-remmer en remt ook selectief tyrosinekinase 3 (FLT3). Deze spelen een rol bij de aanmaak van bloedcellen. Hierdoor worden verschijnselen van MPN, zoals vergrote milt en een hoog Ht en Hb verminderd.

Er zijn verschillende bijwerkingen mogelijk, waaronder urineweginfecties, misselijkheid, darmklachten, hoofdpijn, vermoeidheid. Belangrijk is dat, vanwege de mogelijke kans op neurologische bijwerkingen bij vitamine B1-tekort, voor de start van het gebruik van dit medicijn een spiegel wordt bepaald en eventueel wordt aangevuld. Regelmatige controle van de thiaminespiegel (vitamine B1) is nodig.

“De levenskunst bij het hebben van een chronische ziekte is al je energie erop richten om goed te leven in een slechte situatie”

Vraag hem nu aan:

MPN-patiëntenbrochure aanvragen

patientenbrochure
  • Alle informatie over jouw ziekte in één brochure
  • Tips om je voor te bereiden op het gesprek met de arts
  • Een handige verklarende woordenlijst voor alle 'artsentaal'

In deze brochure vind je alle informatie over de verschillende MPN’s handig bij elkaar. Informatie over de werking van ons bloed, de basistheorie over MPN’s, hoe te leven met een MPN, op welke manier onze stichting jou kan helpen en informatie die handig kan zijn bij het gesprek met je arts.

Lotgenoten zijn bondgenoten.

Kom in contact met lotgenoten

Voor elk van de ziekten ET, PV en MF is er een contactpersoon. Ook voor vragen over medicatie is er een vrijwilliger telefonisch beschikbaar.

De contactpersoon fungeert als aanspreekpunt en vraagbaak voor mensen met ET, PV of MF. Hij of zij is iemand die uit ervaring weet hoe het is om deze ziekte te hebben. Het samen kunnen delen van ervaringen is erg belangrijk.

Lotgenoten kunnen herkenning, begrip en kennis bij elkaar vinden. Contact met lotgenoten kan daardoor emotionele en praktische steun bieden.

lotgenotencontact-telefoon-2